سرقت در لغت به معنای ربودن متقلبانه مال منقول متعلق به غیر است. دزدی یا سرقت در حقوق کیفری به گرفتن غیرقانونی اموال دیگران بدون رضایت آنها گفته می شود. یکی از مهم ‌ترین روش ‌ها در نظر گرفتن قوانین حقوقی مختلف است، که با در نظر گرفتن شرایط، شواهد و قراین برای مجرم اعمال می شود. در حقوق کیفری دو نوع سرقت ذکر شده است، انواع سرقت از لحاظ قانون مجازات اسلامی به سرقت حدی و تعزیری تقسیم می‌شود؛ که هر کدام از آنها دارای انواعی است. برای آشنایی با مجازات انواع سرقت تعزیری تا پایان مطلب با آموزشگاه آزاد خدمات حقوقی وفاگستر همراه باشید.

عناصر تشکیل دهنده جرم سرقت

• ربایش:

عملی که از جانب فرد صورت می گیرد و عنصر مادی جرم است. در جرم سرقت عنصر مادی ربودن به صورت پنهانی است. لازمه سرقت این است که سارق بدون رضایت مالک یا متصرف به صورت علنی و یا مخفیانه مال دیگری را ببرد. زیرا در سرقت حتما ربایش اتفاق می‌افتد.

• قصد انجام سرقت:

مجرم با قصد ربودن مال دیگری بر خلاف میل مالک مال اقدام به دزدی نماید. فرد برای انجام جرم باید قصد انجام آن را داشته باشد؛ و از قبل قصد مالک شدن را داشته باشد. پس شخص با علم به اینکه مال متعلق به شخص دیگری است مرتکب جرم سرقت شود.

• ارزش اقتصادی مال ربوده‌ شده:

برای اینکه سرقت محسوب شود، مال باید دارای ارزش اقتصادی باشد.

انواع سرقت

سرقت انواع مختلفی تقسیم دارد:

1.      سرقت تعزیری

2.      سرقت حدی

سرقت تعزیری

از نظر حقوقی سرقت تعزیری، سرقتی است که مجازات آن در قانون تعیین شده و یا سارق شرایط حد را نداشته باشد. برای آن‌ که یک سرقت حدی محسوب شود، باید سارق و مال مسروقه شرایط خاصی داشته باشند. درصورتیکه حتی یک مورد از شرایط سرقت حدی وجود نداشته باشد سرقت تعزیری خواهد بود. دراین صورت مجازاتی  از 6 ماه الی سه سال و تا ۷۴ ضربه شلاق دارد. سرقت تعزیری مقرون به شروط ذیل می باشد:

• افراد سارق از دیوار بالا رفته باشند و به این صورت حرز را شکانده و یا به واسطه کلید وارد محدوده شوند و یا حتی خود را به عنوان مامور دولت معرفی کرده باشند.
• یک یا چند نفر از سارقان حامل سلاح ظاهر یا مخفی بوده باشند.
• سرقت در جایی واقع شود که در آن درخت، بوته، پرچین یا نرده قرار گرفته و سارق آن را شکسته باشد.
• سرقت در شب واقع شده باشد.آموزش مهارت و فنون حقوقی
• سارقین دو نفر یا بیشتر باشند.
• سرقت در محل مسکونی یا مهیا برای سکونت یا در توابع آن یا در محل های عمومی از قیبل مسجد، حمام و غیر اینها واقع شده باشد.
• سارق مستخدم بوده و مال مخدوم خود را دزدیده باشد یا مال شخص دیگری را از منزل شخص دیگری که به اتفاق مخدوم به آنجا رفته برباید.
• شاگرد یا کارگر از محلی که معمولاَ محل کار وی بوده از قبیل خانه، دکان، کارگاه، کارخانه و انبار سرقت کرده باشد.
• هر گاه اداره کنندگان هتل، مسافرخانه، کاروان سرا و کاروان و به طور کلی کسانی که به اقتضای شغل شان اموالی در دسترس آنهاست، تمام یا قسمتی از آن را مورد دستبرد قرار دهند.

انواع سرقت تعزیری

سرقت‌ تعزیری به سه دسته کلی زیر تقسیم می‌شوند:

• سرقت‌های خاص
• سرقت فاقد شرایط اجرای حد و موجب اخلال در نظم
• سرقت ساده مستوجب تعزیر

سرقت‌های خاص تعزیری

سرقت‌هایی که شرایط خاصی و قوانین مختلف دارند و به صورت ویژه مورد حکم قانونی قرار می گیرند. مشاوره ثبتی آنلاین و غیر حضوری | مشاوره از راه دور ثبتی

1.      سرقت مسلحانه مقرون به آزار

زمانیکه سرقت مقرون به آزار باشد و سارق مسلح باشد، سارق مطابق ماده652  قانون تعزیرات مصوب 75، به حبس و شلاق محکوم می‌شود و اگر جرحی نیز واقع شود، علاوه بر مجازات جرح به حداکثر مجازات مذکور محکوم می‌شود. شدت آزار در سرقت تعزیری مسلحانه مقرون به آزار مهم نیست.

هر نوع جراحتی اعم از سطحی یا عمیق مشمول ماده خواهد بود به‌ علاوه شرط سرقت تعزیری این است که آزار باید در حین سرقت و برای ارتکاب آن صورت بگیرد. منظور از سلاح در این ماده، اعم از سرد یا گرم و پر یا خالی است اما سلاح تقلبی را شامل نمی‌شود. ولی اگر تعداد سارقان بیشتر از یک نفر باشد سرقت مقرون به آزار نیست و مشمول سرقت مسلحانه گروهی در شب می گردد.

مجازات سرقت تعزیری مسلحانه و مقرون به آزار،حبس از 3 ماه تا 10 سال و شلاق تا 74 ضربه است. اگر سرقت مسلحانه همراه با جرح باشد حداکثر مجازات حبس 10 سال و شلاق 74 ضربه و مجازات جرح خواهد بود.

2.      سرقت مسلحانه گروهی در شب

زمانیکه سرقت در شب واقع شود و سارقین دو نفر یا بیشتر باشند و حداقل یک نفر از آنان حامل سلاح ظاهر یا مخفی باشد درصورتیکه محارب نباشد، مرتکب سرقت تعزیری است و به حبس و شلاق محکوم می‌ شوند. نشان دادن سلاح نیز به صاحب ‌مال ملاک نیست، بلکه حتی حمل سلاح عرفا تشدید مجازات سرقت تعزیری صورت می ‌گیرد.

مجازات ارتکاب به سرقت مسلحانه گروهی حبس از 5 تا 15 سال و شلاق تا 74 ضربه است؛ مرجع صالح رسیدگی به این نوع سرقت تعزیری، دادسرا و دادگاه انقلاب اسلامی است. تفاوت حقوق کیفری و حقوق خصوصی

3.      سرقت مسلحانه از منازل

زمانیکه یک یا چند نفر برای سرقت وارد منزل اشخاص شوند؛ و حداقل یکی از آن‌ها حامل اسلحه باشد یا هیچ ‌یک از آن‌ها حامل سلاح نباشد. ولی در هنگام وقوع سرقت تعزیری، در مقام هتک ناموس برآیند. بر اساس ماده ‌واحده قانون تشدید مجازات سارقین مسلح مصوب تیرماه 1335 ، به مجازات اعدام و یا حبس ابد محکوم خواهند شد.

4.      سرقت درراه‌ها و خیابان‌ها

هر شخصی درراه‌ها و شوارع به نحوی مرتکب راهزنی شود درصورتیکه محارب نباشد بر اساس ماده 654 قانون تعزیرات به حبس و شلاق محکوم می ‌شود. شرط آنکه فرد سارق، مرتکب سرقت تعزیری در نظر گرفته شود، باید حتماً راهزنی یا سرقت به وقوع بپیوندد، درغیراینصورت صرف برهم خوردن امنیت مردم یا جاده مشمول حکم جرم محاربه است. سارق مسلح و قطاع الطریق هرگاه با اسلحه امنیت مردم یا جاده را بر هم بزند و رعب و وحشت ایجاد کند محاربه است.

5.      سرقت مسلحانه از بانک و صرافی و جواهرفروشی

سرقت مسلحانه از بانک‌ها، صرافی‌ها، جواهرفروشی‌ها و وقتی تعداد سارقین دو یا چند نفر باشد و حداقل یکی از آن‌ ها مسلح به سلاح گرم یا سرد باشد در صورت وقوع سرقت محکوم‌ به حبس ابد، در صورت ارتکاب قتل به اعدام و در صورت عدم وقوع سرقت یا قتل به مجازات سرقت تعزیری ساده یعنی 10 سال حبس و 74 ضربه شلاق محکوم می ‌شوند.

6.      سرقت از اماکن عمومی فرهنگی و تاریخی

هر شخصی اشیا و قطعات آثار فرهنگی و تاریخی را از موزه‌ ها و نمایشگاه‌ ها، اماکن تاریخی و مذهبی و یا سایر اماکنی که تحت حفاظت و نظارت دولت است سرقت کند، یا با علم به مسروقه بودن اشیای مذکور را بخرد یا پنهان کند، درصورتیکه مشمول عنوان حد نباشد به حبس محکوم می‌شود و مرتکب سرقت تعزیری شده است. اصطلاحات پرکاربرد حقوقی

7.      کیف ‌قاپی و جیب ‌بری

زمانیکه شخصی مرتکب ربودن مال دیگری از طریق کیف زنی و جیب‌ بری شود، به حبس و شلاق محکوم می‌ شود.

8.      سرقت از مناطق حادثه ‌دیده

زمانیکه سرقت در مناطق سیل، زلزله‌ زده یا در محل تصادف رانندگی صورت بگیرد و حائز شرایط حد نباشد. شخص مرتکب سرقت تعزیری به حبس و شلاق محکوم می‌ شود.

9.      سرقت از تأسیسات دولتی

هرگاه فردی بدون پرداخت حق انشعاب و اخذ انشعاب آب و برق و گاز و تلفن مبادرت به استفاده غیرمجاز از آب و برق و تلفن و گاز نماید؛ علاوه بر جبران خسارت به حبس تا 3 سال نیز محکوم می‌ شود.

10.      سرقت اقوام ورشکسته

اگر اقوام شخص ورشکسته بدون شرکت مشارالیه اموال او را از میان ببرند یا مخفی کنند به مجازات سرقت تعزیری محکوم می‌شوند؛ زیرا حق طلبکاران وی به اموال فرد ورشکسته تعلق می‌ گیرد و مصداق تجاوز و تعدی به مال غیر خواهد بود.

11.      سرقت نظامیان

هر نظامی که اسلحه و مهمات متعلق به دولت، وسایل و لوازم نظامی (غیر از اسلحه و مهمات) وجوه و اجناس یا اشیا متعلق به دولت را سرقت نماید بر اساس مواد 88 -92 قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح به حبس محکوم می ‌شود. تفاوت دادخواست و شکواییه چیست؟

مراحل شکایت کیفری جرم سرقت

• برای تنظیم یک شکواییه‌ اصولی باید به وکیل سرقت که وکیل کیفری می باشد مراجعه نمایید تا او شکواییه‌ تنظیم نماید.
• به دفتر خدمات الکترونیکی قضایی مراجعه کرده و در سامانه ثنا ثبت کنید و منتظر تعیین وقت رسیدگی از سمت مرجع قضایی صالح باشید.
• شکواییه شما بعد از ثبت در سامانه به دادسرا ارجاع داده می شود و بازپرس پرونده تمامی موارد کیفری جرم سرقت را مورد بررسی و تحقیق قرار داده و بعد از اثبات مجرمیت قرار جلب دادرسی صادر و این موضوع را به دادستان اعلام می ‌کند، دادستان بعد از احراز مجرمیت شخص، کیفر خواست صادر کرده و پرونده را برای رسیدگی نهایی به دادگاه کیفری صالح ارجاع می دهد.
• بعد از ارجاع پرونده به دادگاه کیفری و تعیین وقت رسیدگی این موضوع به شخص و در صورت داشتن وکیل به وکیل قانونی ابلاغ می شود و روند رسیدگی شروع می شود.
• قاضی با بررسی ادله های ارائه شده حکم به محکومیت فرد داده و او را مطابق قانون مجازات می نماید.
• بعد از آن که دادگاه حکم به محکومیت سارق داد. مطابق ماده ۶۶۷ قانون مجازات سارق باید عین مال مسروقه و در صورت نبود عین مال مسروقه، مثل یا قیمت آن مال را بدهد و خسارت وارده را جبران کند. 

اسماعیل وفایی سردفتر و مدیر آموزشگاه حقوقی وفاگستر

سوالات متداول