ثمنیه اعیانی و قوانین مربوط به آن: به هنگامی که زوج فوت کند زوجه نیز به ترتیب از اموال منقول و اموال غیر منقول متوفی ارث می برد. حال اموال منقول به گونه ای است که زوجه از عین آن ارث می برد ولیکن در اموال غیر منقول زوجه از قیمت اموال غیر منقول اعم از عرصه و اعیان ارث می برد که بدان ثمنیه اعیانی اطلاق می گردد، ارث بری زوجه از اموال منقول و غیر منقول یک هشتم است چنانچه زوج به هنگام فوت دارای فرزند  نبوده ارث بری زوجه یک چهارم خواهد بود. ما در این مقاله به بررسی ثمنیه اعیانی و قوانین مربوط به آن خواهیم پرداخت.

اگر وراث عبارت از پدر، مادر، چند دختر و زوجه باشند

اگر قرار باشد هر وراثی فرض خود را ببرد، باید پدر یک ششم ترکه، مادر یک ششم ترکه، زوجه یک هشتم ترکه و تک دختر یک دوم ترکه را ببرد. در این حالت از ترکه کسر می آید. زیرا جمع فرض همه ی وراث برابر بیست و هفت، بیست و چهارم می شود. یعنی به اندازه ی سه، بیست و چهارم از ترکه بیشتر می شود. در چنین حالتی که جمع فرض از کل ترکه بیشتر می شود، نقص باید بر یک دختر یا چند دختر وارد شود. یعنی سهم چند دختر از دو سوم کمتر می شود.

ثمنیه اعیانی و قوانین مربوط به آن
ثمنیه اعیانی و قوانین مربوط به آن

اگر وراث عبارت از پدر، مادر و زوجه باشند

از آن جا که متوفی فرزند ندارد، مادر فرض اعلای خود یعنی یک سوم ترکه را می برد، زوجه نیز فرض اعلای خود یعنی یک چهارم ترکه را می برد. و از آن جا که متوفی فرزند ندارد، پدر در این حالت قرابت بر است، یعنی، بقیه ی ترکه از آن پدر است.

اگر وراث عبارت از چند دختر و زوجه باشند

چند دختر فرض خود، یعنی دو سوم ترکه را می برند. از آن جا که متوفی فرزند دارد، زوجه نیز فرض ادنای خود یعنی یک هشتم ترکه را می برد. مقداری از ترکه تقسیم نشده باقی می ماند و قرابت بری هم نیست که این مقدار زیاده را به او بدهیم. در این حالت این مقدار زیاده باید به فرض برها رد شود. اما زوجه چیزی از آن نمی برد. زیرا زوج و زوجه غیر از فرض خود چیزی نمی برند.
اگر وراث عبارت از چند فرزند پسر یا فرزندان پسر و دختر، پدر و زوجه متوفی باشند:
ابتدا فرض برها فرض خود را می برند. یعنی پدر یک ششم ترکه و زوجه یک هشتم ترکه را می برند.بقیه نیز به قرابت برها یعنی فرزندان پسر یا فرزندان پسر و دختر می رسد که ایشان نیز آن را به نسبت 2 به 1 (هر پسر 2 برابر هر دختر) بین خود تقسیم می کنند.

با توجه به ماده 946 قانون مدنی:

زوج از تمام اموال زوجه ارث می برد و زوجه در صورت فرزند دار بودن زوج یک هشتم از عین اموال منقول و یک هشتم از قیمت اموال غیر منقول اعم از عرصه و اعیان ارث میبرد در صورتی که زوج هیچ فرزندی نداشته باشد سهم زوجه یک چهارم از کلیه اموال به ترتیب فوق می باشد.
زوجه از قیمت ابنیه و اشجار ارث می برد و نه از عین آنها و طریقه تقویم آن است که ابنیه و اشجار با فرض استحقاق بقاء در زمین بدون اجرت تقویم گردد.

اگر ورثه از اداء قیمت به زوجه امتناع نمایند چه خواهد شد؟

هر گاه ورثه از اداء قیمت امتناع کنند زن می تواند حق خود را از عین اموال استیفاء کند.
بنابراین زن این اختیار را دارد که به هنگام عدم اداء دیون از جانب ورثه تمام حق خود را از عین اموال طلب نماید.

ثمنیه اعیانی و قوانین مربوط به آن
ثمنیه اعیانی و قوانین مربوط به آن

اگر متوفی (زوج) دارای 2 هکتار زمین بود آیا زوجه از آن ارث می برد یا خیر؟

خیر پیش از اصلاحیه صورت گرفته چنانچه اگر متوفی (زوج) دارای 2 هکتار زمین بود زوجه از آن ارث نمی برد.
اکنون به هنگام فوت زوج با توجه به اصلاحیه صورت گرفته در قانون مدنیچنانچه به هنگامی که زوج فوت نماید زوجه از اموال منقول او به طور کامل از عین مال ارث می برد ولیکن در ارتباط با اموال غیر منقول زوجه از قیمت ابنیه و اشجار ارث می برد نه از قیمت زمین.

برای مثال:

اگر متوفی (زوج) دارای ویلای بوده که له عنوان یک مال غیر منقول است، زوجه از قیمت ویلا ارث میبرد نه از قیمت زمین ویلا و عرصه.

نظر فقه در ارتباط با ارث بری زوجه از اموال غیر منقول

برخی از فقها بر این باورند که زوجه از عین اموال منقول ارث میبرد ولیکن در ارتباط با اموال غیر منقول تنها از قیمت ابنیه و اشجار ارث میبرد (ثمنیه اعیانی). و قانون مدنی ما نیز بر این پایه است.
ولی برخی دیگر از فقها از جمله مقام معظم رهبری بر این باورند که زوجه از عرصه نیز ارث می برد.

ثمنیه اعیانی زوجه طبق قانون قدیم اعمال می گردد یا بر طبق قانون جدید مصوب سال 1389؟

در ثمنیه اعیانی زوجه مقررات زمان فوت متوفی (زوج) نیز اعمال خواهد شد.

ثمنیه اعیانی و قوانین مربوط به آن

سوالات متداول 

به هنگامی که زوج فوت کند زوجه نیز به ترتیب از اموال منقول و اموال غیر منقول متوفی ارث می برد. حال اموال منقول به گونه ای است که زوجه از عین آن ارث می برد ولیکن در اموال غیر منقول زوجه از قیمت اموال غیر منقول اعم از عرصه و اعیان ارث می برد که بدان ثمنیه اعیانی اطلاق می گردد

بله زوجه از تمام اموال منقول و غیر منقول مرد ارث می برد.

متوفی فرزند ندارد، مادر  یک سوم ترکه را می برد، زوجه نیز یک چهارم ترکه را می برد.بقیه ی ترکه از آن پدر است.

هر گاه ورثه از اداء قیمت امتناع کنند زن می تواند حق خود را از عین اموال استیفاء کند.بنابراین زن این اختیار را دارد که به هنگام عدم اداء دیون از جانب ورثه تمام حق خود را از عین اموال طلب نماید.

در ثمنیه اعیانی زوجه مقررات زمان فوت متوفی (زوج) نیز اعمال خواهد شد.

خوشحال می شویم پاسخگوی سئوالات شما باشیم

4 پاسخ
  1. علی
    علی می گوید:

    با سلام. پدر بنده در سال 1386 فوت کردند.3 بردار من و مادرم وراث ایشان بودیم .ایشان داری یک باغ میوه بودند که سند آن ششدانگ اعیانی است. من به صورت قوالنامه محضری سهم برادرانم را خریدم و فقط سهم مادرم باقی ماند. حال که جدیدا مادرم فوت کرده برادرانم خواهان سهم مادر از این باغ هستند. می خواستم ببینم که این سهم چگونه محاسبه می شود.آیا فقط باید قیمت درختان و ساختمان موجود در باغ محاسبه و سهم مادر محاسبه شود؟ یا قیمت منطقه ایی باغ ؟ در ضمن درختان باغ در زمان فوت پدرم اکثرا خراب شده بودند و تقریبا تمام درختان باغ را بنده کاشته و به ثمر رسانده ام. ممنون از پاسخی که می دهید.

    پاسخ
    • مدیریت دفترخانه
      مدیریت دفترخانه می گوید:

      سلام و عرض ادب
      قانونا سهم همسر متوفی از همسر بعنوان ثمنیه اعیانی شامل بهای اعیان و اشجار می باشد.و حال که مادر شما فوت کرده میتوانید با کارشناسی قیمت و بهای آنها را محاسبه و به سایر ورثه پرداخت نمایید.

      پاسخ
  2. علی
    علی می گوید:

    سلام و تشکر از پاسخ شما.معمولا قیمت (ارزش ) کارشناسی یک درخت چگونه محاسبه می شود؟ چه کسی یا ارگانی باید این قیمت را محاسبه کند؟

    پاسخ
    • مدیریت دفترخانه
      مدیریت دفترخانه می گوید:

      سلام وقت بخیر
      معمولا با تقاضای اشخاص ذینفع کارشناس شورای حل اختلاف ارزیابی میکند.

      پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

می خواهید در گفت و گو شرکت کنید؟
خیالتان راحت باشد :)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دفتر اسناد رسمی ۱۱۵۲ تهران
تخفیف های ویژه تابستانی : ثبت نام دوره های آموزش سردفتری - فروش فیلم ها و کتاب آموزش سردفتریاینستاگرم آموزش های سردفتری - کلیک کنید
+